Tổn thương gan do thuốc các dầu hiệu nhận biết chuẩn đoán đúng cách

29-09-2016 Phòng Khám Gan

Tổn thương gan do thuốc là vấn đề khá phổ biến hiện nay trên toàn thế giới, với tỷ lệ người mắc bệnh lên đến 40.000-50.000 người/ năm. Trong các phản ứng phụ do thuốc gây ra, tổn thương gan do thuốc chiếm tỷ lệ khoảng 10%. Tại Việt Nam, tình trạng tự ý sử dụng thuốc không theo chỉ định bác sĩ hoặc sử dụng các loại thuốc thảo dược không rõ nguồn gốc sẽ rất nguy hiểm vì phần lớn các loại thuốc đều được chuyển hóa tại gan và có thể góp phần làm tăng tỷ lệ tổn thương gan do thuốc.

1. DẤU HIỆU NHÂN BIẾT TỔN THƯƠNG GAN DO THUỐC

Tổn thương gan do thuốc

Tổn thương gan do thuốc có biểu hiện từ thể nhẹ đến nặng. Người bệnh có thể hoàn toàn bình thường, chỉ phát hiện bệnh tình cờ khi làm xét nghiệm máu thấy tăng men gan.

Các triệu chứng thường gặp của bệnh là mệt mỏi, chán ăn, buồn nôn, đau bụng âm ỉ, đau nhức cơ, vàng da, vàng mắt, nước tiểu sậm màu, đôi khi kèm theo triệu chứng sốt, hạch to, gan lách to, phát ban, nổi mẩn ngoài da. Các trường hợp nặng, người bệnh có thể lơ mơ, hôn mê và tử vong. Tỷ lệ tử vong lên đến 9-12% ở bệnh nhân tổn thương gan có triệu chứng vàng da.

Đa số các trường hợp tổn thương gan do thuốc là cấp tính( xảy ra vài tuần đến vài tháng sau khi dùng thuốc). Tuy nhiên, cũng có trường hợp diễn tiến lâu dài dẫn đến viêm gan mãn tính, xơ gan hoặc u gan.

2. CHẨN ĐOÁN TỔN THƯƠNG GAN DO THUỐC.

Chẩn đoán dựa vào việc hỏi thật cẩn thận và chi tiết các loại thuốc bệnh nhân đã sử dụng, kể cả các thuốc thảo dược. Ngoài ra, bác sĩ cần phải loại trừ các nguyên nhân khác có thể gây tổn thương gan. Việc chẩn đoán sẽ chắc chắc chắn hơn nếu tổn thương gan của người bệnh cải thiện khi ngưng thuốc và tái phát khi dừng thuốc trở lại.

3. NHỮNG THUỐC THƯỜNG GẶP GÂY TỔN THƯƠNG GAN

  • Thuốc giảm đau nhóm acetaminophen ( paracetamol): Đây là loại thuốc thông dụng dùng để giảm đau, hạ sốt. Nếu chúng ta dùng quá liều acetaminophen có thể gây tổn thương gan, liều càng cao thì tổn thương gan càng nặng. Ở người lớn khỏe mạnh, liều tối đa của thuốc là 4g/ngày. Đối với người có bệnh gan hay uống rượu, không nên sử dụng quá 2g/ngày.
  • Thuốc kháng viêm không steroid ( aspirin, diclofenac, ibuprofen, celecoxib…): Thuốc này dùng để điều trị giảm đau và kháng viêm. Đây là một trong các nhóm thuốc được sử dụng nhiều nhất thế giới. Tỷ lệ tổn thương gan do thuốc tuy thấp nhưng do được sử dụng quá rộng rãi nên được xếp vào một trong những thuốc chính gây tổn thương gan. Bệnh nhân có bệnh lý gan, thận cần phải thận trọng khi sử dụng nhóm thuốc này, không được tự ý uống thuốc khi không có chỉ định của bác sĩ.
  • Thuốc kháng lao ( rifamycin, isoniazide, pyrazinamide): Thuốc có thể gây tổn thương gan với tỷ lệ lên đến 20% ở các bệnh nhân được điều trị lao, đặc biệt ở người già.
  • Thuốc Nam, thuốc Bắc, thuốc Đông y không rõ nguồn gốc: Quan niệm của người sử dụng là các loại thuốc Nam, thuốc Bắc có nguồn gốc từ thảo dược từ thiên nhiên nên sẽ an toàn và không có tác dụng phụ. Ngoài ra, một số loại thuốc còn được gọi là thuốc “ gia truyền”, nên người dùng rất tin tưởng khi sử dụng. Đối tượng sử dụng các loại thuốc này rất rộng rãi từ trẻ em, người trưởng thành, người lớn tuổi, người có bệnh lý ác tính…Thật ra, bất kỳ loại thuốc nào, dù đông dược hay tân dược cũng đều có tác dụng phụ. Dùng quá liều, quá lâu, phối hợp các vị thuốc không theo tỷ lệ hợp lý đều có thể gây ngộ độc cho gan. Thực tế đã có rất nhiều trường hợp ngộ độc thuốc Nam, thuốc Bắc gây tổn thương gan nặng, thậm chí suy gan cấp có thể dẫn đến tử vong.
  • Thuốc giảm cân, vitamin, thực phẩm bổ sung: Tỷ lệ sử dụng các loại thuốc này ngày càng gia tăng và tỷ lệ tổn thương gan do thuốc cũng gia tăng đáng kể. Vì vậy, người sử dụng không nên uống thuốc trong thời gian dài mà không có chỉ định của bác sĩ.
  • Thuốc tẩy giun ( mebendazole,albendazole…): Hiện nay xuất hiện ngày càng nhiều các trường hợp viêm gan do thuốc tẩy giun khi sử dụng liều cao, kéo dài mà không có sự theo dõi của bác sĩ.
  • Các thuốc khác như một số kháng sinh, thuốc trị nấm ( ketoconazole), thuốc trị tăng mỡ máu, thuốc trị đái tháo đường, thuốc gây mê và còn nhiều loại thuốc khác nữa có thể gây tổn thương gan.

CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỰ NHẠY CẢM CỦA BỆNH NHÂN ĐỐI VỚI TỔN THƯƠNG GAN DO THUỐC

Tuổi ( bệnh nhân lớn tuổi có nguy cơ tổn thương gan do thuốc cao hơn), phụ nữ có thai, bệnh nhân có bệnh mãn tính trước đó, bệnh thận kèm theo, có sử dụng đồng thời với thuốc khác không, liều lượng và thời gian dùng thuốc, có uống rượu hay không?

Cần sử dụng thuốc theo chỉ định của bác sĩ

ĐIỀU TRỊ TỔN THƯƠNG GAN DO THUỐC

Điều trị quan trọng nhất là ngưng ngay các thuốc nghi ngờ gây độc hại cho gan, kết hợp với điều trị hỗ trợ và chế độ ăn uống hợp lý. Trong thời gian điều trị, người bệnh không được uống bia rượu và trước khi sử dụng bất kỳ loại thuốc nào kể cả thực phẩm chức năng đều phải hỏi ý kiến bác sĩ. Nếu người bệnh đang phải điều trị một bệnh nào khác thì nên trao đổi cụ thể với bác sĩ chuyên khoa để được kê các loại thuốc phù hợp hơn mà không gây hại cho lá gan của mình. Trong phần lớn các trường hợp, triệu chứng bệnh sẽ cải thiện và xét nghiệm chức năng gan trở về bình thường trong vài tuần đến vài tháng. Tuy nhiên, có một số trường hợp tổn thương gan diễn tiến rất nặng dẫn đến suy gan cấp , gây ảnh hưởng đến tính mạng, cần phải được điều trị phức tạp hơn thậm chí là ghép gan mới cứu sống được người bệnh.

Tags:

Phòng khám gan

HÃY ĐỂ CHUYÊN GIA TƯ VẤN CHO BẠN

Chúng tôi luôn mong muốn bênh nhân thuận tiện và được tư vấn trong thời gian phản hồi nhanh nhất. Hãy phản hồi cho chúng tôi để chúng tôi có thê phục vụ bạn tốt nhất

Bài viết liên quan khác